สำนวนภาษาถิ่นใต้

       สำนวน  หมายถึงถ้อยคำที่มิได้มีความหมายตรงไปตรงมาตามตัวอักษร หรือแปลตามรากศัพท์   แต่เป็นถ้อยคำที่มีความหมายเป็นอย่างอื่น   คือเป็นชั้นเชิงชวนให้คิด  ซึ่งอาจใช้ในเชิงเปรียบเทียบ  หรืออุปมา อุปไมย   ความหมายของสำนวนมักจะเป็นความหมายโดยนัย หรือความหมายแฝง  เรื่องของสำนวนจึงเป็นเรื่องลึกซึ้ง  ผู้ที่จะเข้าใจความหมายและวิธีใช้สำนวนได้ดีที่สุด คือเจ้าของภาษา

       สำนวนเป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นวัฒนธรรมในการใช้ภาษา  ผู้ใช้ภาษาสามารถคิดถ้อยคำสั้น ๆ เพื่อใช้ในความหมายที่กว้างและลึกซึ้งได้เป็นอย่างดี  นอกจากนั้น  สำนวนยังเป็นภาพสะท้อนวิถีชีวิตและค่านิยมของคนในสังคมได้เป็นอย่างดี  ตัวอย่างสำนวนที่ปรากฏในท้องถิ่นภาคใต้ ดังนี้
        
ศัพท์                         ความหมาย
             ถอดสี                         ความหมาย               กลัว  ตกประหม่า  ขี้กลาด 
                                                                                 
                                                                                

             ทำเฒ่า                        ความหมาย                 ทำแก่แดด  อวดรู้  ตีตนเสมอ       ผู้ใหญ่

             ทำนุ้ย                         ความหมาย                  ทำออดอ้อนอย่างเด็ก

        ทำบ่าว                            ความหมาย                  ทำตัวเป็นหนุ่มเกินวัย

        ฉีกเหงือก                           ความหมาย                   ดันทุรัง   นอกคอก  

      รดท่อน                             ความหมาย                   การอาบน้ำเพียงครึ่งตัวส่วนบน

       สากลัว                             ความหมาย                   กลัว

  หกใส่                                 ความหมาย                 กล่าวหา   กล่าวโทษ   กล่าวร้าย

   บ้าเหมีย                              ความหมาย                 กิริยาผู้ชายที่บ้าผู้หญิง  เป็นคำตำหนิ

     บ้าผู้                                ความหมาย                 กิริยาที่ผู้หญิงบ้าผู้ชาย  เป็นคำตำหนิ

   หล้าปาก                              ความหมาย                 การพูดจาโดยขาดความสำรวม

   มุ้งมิ้ง                                 ความหมาย                  เวลาพลบค่ำ  โพล้เพล้

    หนอยหนอย                          ความหมาย                   เบา ๆ

    ไหว้เมีย                               ความหมาย                  สู่ขอ  แต่งงาน (ใช้กับผู้ชาย)

     ยังชั่ว                                 ความหมาย                  ดีขึ้น  อาการดีขึ้น

     ซักย่าน                               ความหมาย                  เดินตามกันมาเป็นแถว

                                         ...............ฯลฯ................     

 

 

 



แหล่งอ้างอิง : อัครา บุญทิพย์. 2535. ภาษาถิ่นใต้. ภาควิชาภาษาไทย : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ บางเขน. 219 หน้า

 


โดย : นาย ณัฐวุฒิ พงศ์จันทรเสถียร, โรงเรียนกระแสสินธุ์วิทยา อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา, วันที่ 2 กันยายน 2546