ไตรยางศ์

ไตรยางศ์ การแบ่งพยัญชนะ 44 ตัวออกเป็น 3 หมวดหมู่ โดยถือเอาพื้นเสียงที่ยังไม่ผันวรรณยุกต์ ดังนี้ ตารางเปรียบเทียบ อักษรต่ำคู่ 14 ตัว กับ อักษรสูง 11 ตัว โดยการจัดตามสำเนียงที่เกิดจากฐานเสียงเดียวกัน

1. อักษรสูง มี 11 ตัว คือ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ศ ห

( ฉันฝากขวดขี้ผึ้งใส่ถุงให้เศรษฐี )

2. อักษรกลาง มี 9 ตัว ก จ ด ต บ ป อ ฎ ฏ

( ไก่จิกเด็กตายบนปากโอ่ง ฎ ฏ )

3.อักษรต่ำ มี 24 ตัวแบ่งเป็น

- อักษรต่ำคู่ มี 14 ตัว คือ ค ฅ ฆ ช ซ ฌ ฑ ฒ ท ธ พ ฟ ภ ฮ

(พ่อค้าฟันทองซื้อช้างฮ่อ ฅ ฆ ฌ ฑ ฒ ธ ภ )

- อักษรต่ำเดี่ยว มี 10 ตัว คือ ง ญ น ย ณ ร ว ม ฬ ล

( งูใหญ่นอนอยู่ ณ ริมวัดโมฬีโลก )

***** เมื่อผันให้ครบ 5 เสียงต้องผันร่วมกับ ห *****