นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

(White-eyed River Martin)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Pseudochelidon sirintarae Thongya , 1968

วงศ์ HIRUNDINIDAE

 

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร หรือเรียกันสั้นๆว่า นกเจ้าฟ้านั้น จัดเป็นนกชนิดใหม่ของโลก พบครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 มกราคม 2511 โดยคุณกิตติ ทองลงยา นักสัตววิทยาจากสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เป็นนกที่หายากมาก และเป็นนกที่พบเฉพาะแหล่ง (Endemic Species) คือพบที่บึงบอนะเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์เพียงแห่งเดียวเท่านั้น

นกเจ้าฟ้าที่พบใหม่นี้ มีลักษณะคล้าย นกนางแอ่น ทั่วๆไป มีลำตัวยาวประมาณ 15 ซม. ตัวสีดำเหลือบเขียวอมฟ้า ขอบตาเป็นวงสีขาว นัยน์ตาและม่านตาขาวอมชมพูเรื่อๆ สะโพกขาว หางสั้นกลมมน นกที่โตเต็มวัยจะมีขนหางคู่กลางยื่นยาวออกมาประมาณ 10 ซม. มีลักษณะคล้ายบ่วงแต่ปลายบ่วงเล็กมาก

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรเป็นนกที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในด้านการศึกษาความสัมพันธ์ของนกนางแอ่น เพราะนกเจ้าฟ้าซึ่งถูกจัดให้อยู่ในวงศ์ย่อยนกนางแอ่นเทียม (PSEUDOCHELIDONINAE) นั้น มีลักษณะใกล้เคียงที่สุด กับนกนางแอ่นเทียมคองโก (Pseudochelidon eurystomina) ซึ่งเป็นนกอีกเพียงชนิดเดียวที่ถูกจัดรวมอยู่ในวงศ์ย่อยนี้เป็นนกที่พบได้ตามลำธารในประเทศซาอีร์ ในตอนกลางของแอฟริกาตะวันตก ซึ่งแหล่งที่พบนกทั้งสองชนิดนี้มีระยะทางห่างกันถึง 10000 กิโลเมตร

 

เนื่องจากนกเจ้าฟ้าที่พบมีประชากรน้อยมาก หลังจากคุณกิตติ ฯ ได้พบนกชนิดนี้แล้ว มีผู้คาดว่าเขาได้เห็นนกเจ้าฟ้าอีกเพียงสองครั้งเท่านั้น คือในเดือนกุมภาพันธ์ 2520 และ เดือนมกราคม 2523 ครั้งละ 2-4 ตัว โอกาสที่จะพบนกสองชนิดนี้อีกครั้งจึงน้อยมาก ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2539 นักปักษีวิทยาของไทยจึงได้จัดให้นกเจ้าฟ้าเป็นสัตว์ป่าที่อยู่ในสถานภาพที่ใกล้จะสูญพันธุ์อย่างยิ่ง

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

(White-eyed River Martin)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Pseudochelidon sirintarae Thongya , 1968

วงศ์ HIRUNDINIDAE

 

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร หรือเรียกันสั้นๆว่า นกเจ้าฟ้านั้น จัดเป็นนกชนิดใหม่ของโลก พบครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 มกราคม 2511 โดยคุณกิตติ ทองลงยา นักสัตววิทยาจากสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เป็นนกที่หายากมาก และเป็นนกที่พบเฉพาะแหล่ง (Endemic Species) คือพบที่บึงบอนะเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์เพียงแห่งเดียวเท่านั้น

นกเจ้าฟ้าที่พบใหม่นี้ มีลักษณะคล้าย นกนางแอ่น ทั่วๆไป มีลำตัวยาวประมาณ 15 ซม. ตัวสีดำเหลือบเขียวอมฟ้า ขอบตาเป็นวงสีขาว นัยน์ตาและม่านตาขาวอมชมพูเรื่อๆ สะโพกขาว หางสั้นกลมมน นกที่โตเต็มวัยจะมีขนหางคู่กลางยื่นยาวออกมาประมาณ 10 ซม. มีลักษณะคล้ายบ่วงแต่ปลายบ่วงเล็กมาก

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรเป็นนกที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในด้านการศึกษาความสัมพันธ์ของนกนางแอ่น เพราะนกเจ้าฟ้าซึ่งถูกจัดให้อยู่ในวงศ์ย่อยนกนางแอ่นเทียม (PSEUDOCHELIDONINAE) นั้น มีลักษณะใกล้เคียงที่สุด กับนกนางแอ่นเทียมคองโก (Pseudochelidon eurystomina) ซึ่งเป็นนกอีกเพียงชนิดเดียวที่ถูกจัดรวมอยู่ในวงศ์ย่อยนี้เป็นนกที่พบได้ตามลำธารในประเทศซาอีร์ ในตอนกลางของแอฟริกาตะวันตก ซึ่งแหล่งที่พบนกทั้งสองชนิดนี้มีระยะทางห่างกันถึง 10000 กิโลเมตร

 

เนื่องจากนกเจ้าฟ้าที่พบมีประชากรน้อยมาก หลังจากคุณกิตติ ฯ ได้พบนกชนิดนี้แล้ว มีผู้คาดว่าเขาได้เห็นนกเจ้าฟ้าอีกเพียงสองครั้งเท่านั้น คือในเดือนกุมภาพันธ์ 2520 และ เดือนมกราคม 2523 ครั้งละ 2-4 ตัว โอกาสที่จะพบนกสองชนิดนี้อีกครั้งจึงน้อยมาก ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2539 นักปักษีวิทยาของไทยจึงได้จัดให้นกเจ้าฟ้าเป็นสัตว์ป่าที่อยู่ในสถานภาพที่ใกล้จะสูญพันธุ์อย่างยิ่ง

---------------------------------------------------------------------------------------------

แห่งข้อมูล : สถานีวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

 

 

 

 

 

---------------------------------------------------------------------------------------------

แห่งข้อมูล : สถานีวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

 

 

 

 

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

(White-eyed River Martin)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Pseudochelidon sirintarae Thongya , 1968

วงศ์ HIRUNDINIDAE

 

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร หรือเรียกันสั้นๆว่า นกเจ้าฟ้านั้น จัดเป็นนกชนิดใหม่ของโลก พบครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 มกราคม 2511 โดยคุณกิตติ ทองลงยา นักสัตววิทยาจากสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เป็นนกที่หายากมาก และเป็นนกที่พบเฉพาะแหล่ง (Endemic Species) คือพบที่บึงบอนะเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์เพียงแห่งเดียวเท่านั้น

นกเจ้าฟ้าที่พบใหม่นี้ มีลักษณะคล้าย นกนางแอ่น ทั่วๆไป มีลำตัวยาวประมาณ 15 ซม. ตัวสีดำเหลือบเขียวอมฟ้า ขอบตาเป็นวงสีขาว นัยน์ตาและม่านตาขาวอมชมพูเรื่อๆ สะโพกขาว หางสั้นกลมมน นกที่โตเต็มวัยจะมีขนหางคู่กลางยื่นยาวออกมาประมาณ 10 ซม. มีลักษณะคล้ายบ่วงแต่ปลายบ่วงเล็กมาก

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรเป็นนกที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในด้านการศึกษาความสัมพันธ์ของนกนางแอ่น เพราะนกเจ้าฟ้าซึ่งถูกจัดให้อยู่ในวงศ์ย่อยนกนางแอ่นเทียม (PSEUDOCHELIDONINAE) นั้น มีลักษณะใกล้เคียงที่สุด กับนกนางแอ่นเทียมคองโก (Pseudochelidon eurystomina) ซึ่งเป็นนกอีกเพียงชนิดเดียวที่ถูกจัดรวมอยู่ในวงศ์ย่อยนี้เป็นนกที่พบได้ตามลำธารในประเทศซาอีร์ ในตอนกลางของแอฟริกาตะวันตก ซึ่งแหล่งที่พบนกทั้งสองชนิดนี้มีระยะทางห่างกันถึง 10000 กิโลเมตร

 

เนื่องจากนกเจ้าฟ้าที่พบมีประชากรน้อยมาก หลังจากคุณกิตติ ฯ ได้พบนกชนิดนี้แล้ว มีผู้คาดว่าเขาได้เห็นนกเจ้าฟ้าอีกเพียงสองครั้งเท่านั้น คือในเดือนกุมภาพันธ์ 2520 และ เดือนมกราคม 2523 ครั้งละ 2-4 ตัว โอกาสที่จะพบนกสองชนิดนี้อีกครั้งจึงน้อยมาก ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2539 นักปักษีวิทยาของไทยจึงได้จัดให้นกเจ้าฟ้าเป็นสัตว์ป่าที่อยู่ในสถานภาพที่ใกล้จะสูญพันธุ์อย่างยิ่ง

---------------------------------------------------------------------------------------------

แห่งข้อมูล : สถานีวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

 

 

 

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

                 เมื่อปี พ.ศ. 2510 นักวิทยาศาสตร์จากสภาวิจัยวิทยาศาสตร์ประยุกต์ ได้ทำการดักจับนกนางแอ่นจำนวนมากจากบึงบรเพ็ด เพื่อทำการศึกษาเรื่องการอพยพย้ายถิ่นของสัตว์ต่างๆ ในเอเซียอาคเนย์ และในระหว่างเดือน ม.ค. – ก.พ. 2511 คุณกิตติ ทองลงยา เป็นผู้ค้นพบนกตัวหนึ่งมีรูปร่างลักษณะแตกต่างจากนกนางแอ่นอื่นๆ นกตัวนี้มีขนาดใหญ่กว่านกนางแอ่นทั่วๆไปมาก ขนเป็นสีดำคล้ำ ตาขาวและใหญ่ ปากและสะโพกสีขาว หางกลมมน ขนหางคู่กลางมีแกนยื่นออกมาอย่างชัดเจน
                 ในการตรวจสอบขั้นต้นยังไม่สามารถที่จะจำแนกนกชนิดนี้เข้ากับนกสกุลใดๆของประเทศไทยได้ ดังนั้น คุณกิตติ ทองลงยา จึงได้ทำการเก็บตัวอย่างของตัวเบียน คือ เห็บ เหา และไร ของนก ส่งไปให้ สถาบันสมิทโซเนียน และ บริทิชมิวเซียม ช่วยตรวจและวิเคราะห์หาชนิดของนกดังกล่าว ผลก็คือมันมีเหาชนิดเดียวกับนกนางแอ่นเทียมสกุล Pseudochelidon   ซึ่งพบในแถบซึ่งพบในแถบลุ่มน้ำคองโก อาฟริกา
                 จากนั้นได้ทำการเปรียบเทียบลักษณะอวัยวะต่างๆ ภายในของนกตัวนี้กับตัวอย่างนกนางแอ่นเทียมคองโก ( Pseudochelidoninal eurystominal ) จึงลงความเห็นว่านกตัวนี้จะต้องเป็นนกในสกุล Pseudochelidon  อย่างแน่นอน แต่เนื่องจากว่านกในสกุลนี้เคยมีเพียงชนิดเดียวคือ นกนางแอ่นเทียมคองโก ดังนั้นนกที่ค้นพบที่บึงบรเพ็ดนี้ นักปักษีวิทยาทั่วโลกจึงยอมรับว่าเป็นนกสกุล Pseudochelidon   ชนิดใหม่ของโลก
                 นักปักษีวิทยาของเมืองไทยต่างมีความเห็นว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิรินธรเทพรัตนราชสุดา ( พระยศขณะนั้น ) ทรงเป็นผู้ที่สนพระทัยในเรื่องธรรมชาติวิทยาของเมืองไทยเป็นอย่างยิ่ง จึงขอพระราชทานนามมาตั้งชื่อนกชนิดนี้ว่า “ นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร “ หรือ White-eyed River Martin (Pseudochelidon sirintarae )

อ้างอิง