การขยายพันธุ์
    สิ่งมีชีวิตทุกชนิดสามารถดำรงเผ่าพันธุ์อยู่ได้ทุกช่วงศตวรรษ ก็เนื่องมาจากการขยายพันธุ์ เพราะ การขยายพันธุ์ ทำให้สิ่งมีชีวิตคงดำรงเผ่าพันธุ์ไว้และไม่สูญพันธุ์ โดยมีการปฏิสนธิ จนได้ชีวิตใหม่ขึ้นมา ซึ่งการที่สิ่งชีวิตใดเกิดมาแล้วมีลักษณะคล้ายเผ่าพันธุ์เดิมอยู่นั้น ก็เนื่องมาจาก ยีน ( gene ) เพราะ ยีน คือ หน่วยควบคุมลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต ซึ่งสามารถถ่ายทอดจากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่ง
ปลาก็เป็นสัตว์ชนิดหนึ่งที่ต้องมีการขยายพันธ์ เพื่อดำรงเผ่าพันธุ์เช่นกัน
ปลายังเป็นสัตว์ที่มีการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศเท่านั้น คือ ปลาไม่สามารถที่จะขยายพันธุ์ได้โดยเพศเดียว ต้องมีทั้ง 2 เพศ คือ เพศผู้ และเพศเมีย ซึ่งการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศนั้น เป็นการสืบพันธุ์โดยใช้เซลล์สืบพันธุ์ ( sex cell ) เพื่อการเพิ่มจำนวน ดังนั้น ลูกที่เกิดขึ้นจะมีลักษณะแตกต่างกันหรือมีการแปรผันของลักษณะ ( variation ) ลูกมีโอกาสเด่นดีกว่าพ่อแม่ และปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมได้ดี

การปฏิสนธิของปลา สามารถแบ่งได้ 2 ประเภทดังนี้

1. การปฏิสนธิภายใน
คือ การที่ปลามีการผสมพันธุ์จน จนได้เป็น เอ็มบริโอ ซึ่งเอ็มบริโอจะมีการเจริญเติบโตภายในตัวของแม่ปลาโดยการแบ่งเซลล์ และกระบวนการทั้งหมดนี้ จะต้องมีน้ำเชื้อของตัวผู้เข้าไปปฏิสนธิภายใน ดังนั้น ปลาจำพวกนี้จึงออกลูกเป็น ตัว เช่น ปลาหางนกยูง ปลาสอด เป็นต้น
 


ภาพของปลาหางนกยูงตัวผู้



ภาพของปลาหางนกยูงตัวเมีย
 
2. การปฏิสนธิภายนอก คือ การที่ปลาเพศเมียมีการสร้างไข่ จากรังไข่และเมื่อถึงเวลาการผสมพันธุ์ ปลาก็จะปล่อยไข่ออกมาทาง urogenital opening แล้วตัวผู้เอาน้ำเชื้อไปปฏิสนธิกับไข่ภายนอกเอง ดังนั้นตัว อสุจิของตัวผู้ จึงจะว่ายไปตามน้ำเพื่อปฏิสนธิกับไข่ปลา ปลาส่วนใหญ่มีการขยายพันธุ์โดยวิธีนี้ อัตราการเจริญของเอ็มบริโอ จึงมีไม่ครบร้อยเปอร์เซ็นต์ สืบเนื่องมาจาก ไข่ไม่ได้รับ การผสม เพราะพื้นที่ของไข่กับตัวอสุจิกว้างขวาง ทำให้อสุจิเข้าไปปฏิสนธิกับไข่ไม่ทั่วถึง และกลายเป็นไข่ฝ่อ ปลาที่มีการขยายพันธุ์แบบนี้ เช่น ปลาทอง ปลาไน ปลาการ์ตูน เป็นต้น
 


ภาพแสดงลักษณะของปลาทอง